पुरानो शास्त्र र आधुनिक घरको डिजाइन बीचको तालमेल
तपाईंले कोटेश्वरको साँघुरो गल्लीमा वा बुढानीलकण्ठको भिरालो जमिनमा ३ आना जग्गा त किन्नुभयो। तपाईं एउटा यस्तो घर चाहनुहुन्छ जहाँ ऊर्जाको सन्तुलन होस्, तर नगरपालिकाको मापदण्ड र जग्गाको आकारले गर्दा भान्सा अँध्यारो कुनामा वा मूल ढोका 'वर्जित' दिशामा राख्न बाध्य हुनुहुन्छ। काठमाडौंका धेरै घरधनीहरूलाई घर बनिसकेपछि मात्र महसुस हुन्छ कि चुल्हो गलत दिशामा छ वा मूल ढोकाले दक्षिण-पश्चिमको दोष निम्त्याइरहेको छ।
वास्तु शास्त्र भनेको घर भत्काउनु पर्ने कठोर नियम होइन। यो दिशाहरू र पञ्चतत्त्वको सन्तुलन मिलाउने विज्ञान हो। नेपालको भू-बनोट र बढ्दो शहरीकरणलाई ध्यानमा राख्दै हामीले यी प्राचीन नियमहरूलाई आधुनिक ढङ्गले बुझ्न जरुरी छ। यदि तपाईंको घर बनिसकेको छ भने पनि विना तोडफोड केही सुधारका उपायहरू अपनाउन सकिन्छ।
भान्साको वास्तु दोष हटाउने उपाय
नेपाली समाजमा भान्सा केवल खाना पकाउने ठाउँ मात्र होइन, यो अग्नि को मन्दिर पनि हो। आदर्श रूपमा भान्सा दक्षिण-पूर्व (आग्नेय कोण) मा हुनुपर्छ। तर ललितपुरका अपार्टमेन्ट वा साँघुरा घरहरूमा भान्सा उत्तर-पूर्व वा दक्षिण-पश्चिममा पर्न सक्छ।
उत्तर-पूर्वमा भान्सा हुनु अलि बढी चुनौतीपूर्ण मानिन्छ किनभने यसले पानी र आध्यात्मिक क्षेत्रमा आगोलाई राख्छ, जसले परिवारमा कलह निम्त्याउन सक्छ। यसलाई सुधार्न यी उपायहरू गर्नुहोस्:
- पहेंलो मार्बलको प्रयोग: यदि चुल्हो उत्तर-पूर्वमा छ भने, ग्यास चुल्होको मुनि एउटा सानो पहेंलो मार्बलको टुक्रा राख्नुहोस्। यसले तत्वको द्वन्द्वलाई कम गर्छ।
- रंगको छनौट: उत्तर-पूर्व वा दक्षिण-पूर्वको भान्सामा नीलो वा कालो टाइल प्रयोग नगर्नुहोस्। क्रिम, हल्का सुन्तला वा गुलाबी रंगको प्रयोगले ऊर्जा शान्त राख्छ।
- धारा र चुल्होको दूरी: पानीको धारा र ग्यास चुल्होलाई एउटै लाइनमा नराख्नुहोस्। बीचमा कम्तिमा २ फिटको दूरी वा एउटा काठको पार्टिसन राख्नु राम्रो हुन्छ।
दक्षिण-पश्चिम (नैरृत्य) मूल ढोकाको समाधान
काठमाडौंका बाक्ला बस्तीहरूमा कहिलेकाहीँ बाटो नै दक्षिण-पश्चिममा हुन्छ, जसले गर्दा मूल ढोका त्यही दिशामा राख्नुपर्ने हुन्छ। यो दिशालाई राहुको स्थान मानिन्छ। यदि यहाँ ढोका छ भने 'पैसा आउने तर नटिक्ने' समस्या हुन सक्छ।
- चौखटको नियम: मूल ढोकामा काठ वा पहेंलो मार्बलको अलि अग्लो संघार (Threshold) बनाउनुहोस्। यसले नकारात्मक ऊर्जालाई भित्र छिर्नबाट रोक्छ।
- सुरक्षा कवच: ढोकाको बाहिरपट्टि जोडी हात्तीको मूर्ति वा ढोकामाथि पञ्चमुखी हनुमानको तस्विर राख्नुहोस्।
- लिड हेलिक्स (Lead Helix): भुइँमुनि लिड (सीसा) को तार वा हेलिक्स दबाउनाले यो दिशाको दोषलाई धेरै हदसम्म कम गर्न सकिन्छ।
सुखद निद्राको लागि सुत्ने कोठाको वास्तु
भैंसेपाटी जस्ता महँगा ठाउँमा नयाँ घर बनाएर पनि मानिसहरूलाई निद्रा नलाग्ने समस्या हुन सक्छ। वास्तु अनुसार, घरको मुलीको कोठा दक्षिण-पश्चिममा हुनुपर्छ।
यदि सुत्ने कोठा उत्तर-पश्चिम (वायव्य कोण) मा छ भने मन अशान्त हुने वा धेरै यात्रा गरिरहनु पर्ने हुन सक्छ। यस्तोमा सुत्दा शिर सधैं दक्षिण वा पूर्व तर्फ फर्काउनुहोस्। उत्तरतर्फ शिर राखेर कहिल्यै नसुत्नुहोस्, किनकि यसले टाउको दुख्ने र रक्तसञ्चारमा समस्या ल्याउन सक्छ।
हरेक नेपाली घरको लागि उपयोगी टिप्स
वास्तु भनेको सफाइ र प्रकाशको व्यवस्था पनि हो। तपाईंको घर जुनसुकै दिशामा भए पनि यी ३ कुराले तुरुन्तै सकारात्मक ऊर्जा दिन्छन्:
- ब्रह्मस्थान खाली राख्नुहोस्: घरको बीच भाग सधैं खाली र सफा हुनुपर्छ। त्यहाँ भारी सामान वा अन्नका बोराहरू नथुपार्नुहोस्।
- नुन पानीले भुइँ पुछ्ने: हप्तामा एक पटक हिमाली सिधे नुन (बजारमा ५०-८० रुपैयाँ प्रति केजी पाइन्छ) मिसाएको पानीले भुइँ पुछ्नुहोस्। यसले नकारात्मक ऊर्जा हटाउँछ।
- उत्तर-पूर्वमा बत्ती: साँझको समयमा घरको उत्तर-पूर्व कुनामा एउटा सानो बत्ती बाल्नुहोस्।
निष्कर्ष
तपाईंको घर एउटा जीवित वस्तु जस्तै हो। जब यसका दिशाहरूमा अवरोध आउँछ, त्यहाँ बस्ने मानिसहरूलाई तनाव महसुस हुन्छ। माथि उल्लेखित साना परिवर्तनहरूबाटै तपाईं आफ्नो जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्नुहुन्छ। यदि तपाईंलाई आफ्नो घरको वास्तुबारे विस्तृत परामर्श चाहिएको छ भने, वास्तुवेद डिजाइनले तपाईंलाई सघाउन सक्छ।